1920

< 22 | 19. vijek | 20. vijek | 21. vijek | >
< | 1890-e | 1900-e | 1910-e | 1920-e | 1930-e | 1940-e | 1950-e | >
<< | < | 1916. | 1917. | 1918. | 1919. | 1920. | 1921. | 1922. | 1923. | 1924. | > | >>

1920. po kalendarima
Gregorijanski 1920. (MCMXX)
Ab urbe condita 2673.
Islamski 1338–1339.
Iranski 1298–1299.
Hebrejski 5680–5681.
Bizantski 7428–7429.
Koptski 1636–1637.
Hindu kalendari
Vikram Samvat 1975–1976.
Shaka Samvat 1842–1843.
Kali Yuga 5021–5022.
Kineski
Kontinualno 4556–4557.
60 godina Yang Metal Majmun
(od kineske Ng.)
Holocenski kalendar 11920.
p  r  u
Podrobnije: Kalendarska era

Godina 1920 (MCMXX) bila je prijestupna godina koja počinje u četvrtak.

1920:
123456789101112
RođenjaSmrti

Događaji

Januar/Siječanj

  • 4. 1. - Admiral Aleksandar Kolčak daje ostavku kao šef privremene Ruske vlade i komandant armije. U toku je Veliki sibirski ledeni marš ruskih Belih.
  • 10. 1. - Versajski sporazum stupa na snagu.
  • 10. 1. - S.G. Dancig Ustanovljen poluautonomni Slobodni Grad Dancig (Gdanjsk) pod zaštitom Društva naroda (nacistička Nemačka zauzela 1939).
  • 10. 1. - Flag of Saar 1920-1935.svg Teritorija basena Saara pod mandatom Društva naroda (vraća se Nemačkoj nakon plebiscita 1935).
  • 10. 1. - Stupa na snagu Povelja Društva naroda, prvo zasedanje je održano u Parizu 16. januara.
  • 11. 1. - Obavljeno markiranje jugoslovenskih kruna (započeto u novembru).
  • 12. 1. - Brod Afrique se nasukao na francuskoj atlantskoj obali i raspao - stradalo je 575 od 609 ljudi na brodu, uglavnom Afrikanaca na putu za Dakar.
  • 13. 1. - Vlada KSHS odlučila da valutno pitanje bude rešeno razmenom četiri krune za jedan dinar (u Hrvatskoj traženo 1:1).
  • 13. 1. - The New York Times ismeva Roberta H. Goddarda zbog ideje o raketnom letu na Mesec (objaviće ispravku 1969.).
  • 14. 1. - Čehoslovačka legija predala Kolčaka eserovsko-menjševičkim vlastima (Politcentar) u Irkutsku, koji 21. 1. predaju vlast boljševicima.
  • 15. 1. - Na Uralu osnovana prva Radnička armija - formacije korišćene 1920-21. za ublažavanje teške ekonomske situacije u sovjetskoj Rusiji (→ ratni komunizam).
  • januar - U SAD i nekim drugim zemljama izbija ekonomska Depresija, traje do jula 1921.
  • januar - Saveznički predlog da KSHS dobije Skadar i dolinu Drima - odbijen zbog sumnjičenja da se radi o trgovini za Rijeku.[1]
  • 16. 1. - Stupio na snagu Osamnaesti amandman na Ustav SAD - počinje Prohibicija u SAD (do 1933.).
  • januar - Rezolucija Balkanske komunističke federacije - za proletersku revoluciju i Balkansku Federativnu Sovjetsku republiku.
  • 19. 1. - Senat SAD glasao protiv priključenja Društvu naroda.
  • 21. 1. - Francusko-turski rat, prvi okršaj je Bitka za Maraš (→ Turski rat za nezavisnost).
  • 28. 1. - Poslednji osmanski parlament doneo Nacionalni pakt, Misak-ı Millî, šest odluka u skladu sa nacionalističkom pozicijom (objavljeno 12. februara).

Februar/Veljača

Stojan Protić, premijer KSHS februar-maj
  • 1. 2. - Privilegovana Narodna banka Kraljevine Srbije transformisana u Narodnu banku Kraljevstva SHS, krunsko-dinarske novčanice postaju jedino platežno sredstvo (zamena počinje narednih dana, 4 krune za dinar).
  • 1. 2. - Potpisano primirje u Letonskom rat za nezavisnost sa Sovjetima (mirovni ugovor u avgustu).
  • 2. 2. - Potpisivanjem mira u Tartuu okončan Estonski rat za nezavisnost od Rusije, priznata nezavisnost Estonije.
  • 2. 2. - Flag of the Klaipėda Region.svg Francuske snage ulaze u Memelsku oblast, ranije nemačku a sada teritoriju pod administracijom Konferencije ambasadora (1923-39. deo Litvanije, kao i od 1948.).
  • 2. 2. - Abdicirao poslednji vladar Hivskog kanata, sledi Horezmanska NSR (deo današnjih Turkmenistana i Uzbekistana).
  • 7. 2. - U Irkutsku streljani Aleksandar Kolčak i njegov bivši premijer Viktor Pepeljajev.
  • 9. 2. - Potpisan Svalbardski ugovor: priznat norveški suverenitet na Svalbardu, uz neke uslove.
  • 10. 2. - Venčanje Poljske s morem: general Józef Haller spustio platinasti prsten u more ispred grada Pucka.
  • 10. 2. - Plebisciti u Šlezvigu: 75% u Zoni I, tj. severnom Šlezvigu, za povratak Danskoj; u Zoni II će se 14. 3. izjasniti za ostanak u Nemačkoj.
  • 10. 2. - Francuzi napuštaju grad Maraš, zauzimaju ga turski nacionalisti i vrše masakr hiljada Jermena.
Jugoslovenska kruna: krunsko-dinarska novčanica
  • 11. 2. - Operom "Madam Baterflaj" otvorena Opera Narodnog pozorišta u Beogradu.
  • 12 - 24. 2. - Londonska konferencija o podeli Osmanskog carstva.
  • 14. 2. - Ostavka vlade Ljube Davidovića.
  • februar, sredina - Veliki sibirski ledeni marš: prelazak preko Bajkalskog jezera, zdravi stižu početkom marta do Čite, gde se pridružuju snagama atamana Semjonova.
  • februar - Vrhunac Tambovske pobune (ili Antonovljeve), ima 50.000 ustanika.
  • 16. 2. - U predratnim Srbiji i Crnoj Gori počinje zamena novca, zatim i u drugim krajevima - do prvih dana juna, a u delu Dalmacije koji je Rapalskim ugovorom pripao KSHS na jesen.
  • 18. 2. - Paul Deschanel novi francuski predsednik nakon Raymonda Poincaréa (samo do septembra).
  • 19. 2. - Novu vladu SHS formira Stojan Protić (do maja).
  • 19. 2. - Senat SAD odbija ratifikaciju Versajskog sporazuma (SAD će mirovne ugovore sa Nemačkom, Austrijom i Mađarskom potpisati u avgustu 1921.).
  • 20. 2. - Zemljotres kod Gorija u DR Gruziji, 114-130 mrtvih.
Zastava NSDAP

Mart/Ožujak

Miklós Horthy, regent Mađarske 1920-44.
  • 1. 3. - Mađarska skupština obnavlja monarhiju, ali bez kralja - za regenta postavljen admiral Miklós Horthy (do 1944).
  • 1. 3. - Bitka u Tel Haiu: sukob Arapa i Jevreja u selu Tel Hai na severu Palestine - obično se smatra prvim nasilnim arapsko-jevrejskim/izraelskim konfliktom (doduše, tu je i napad na mesto Petah Tikva 1886.).
  • 5. 3. - Proglas Komunističke internacionale o balkanskoj ili balkansko-podunavskoj sovjetskoj republici.
  • 8. 3. - Flag of Kingdom of Syria (1920-03-08 to 1920-07-24).svg Proglašena Arapska Kraljevina Sirija, koja bi obuhvatala i Palestinu i Jordan; za kralja postavljen Fejsal I, sin šerifa Meke Huseina - sledi Francusko-sirijski rat i okupacija u julu.
  • 8. 3. - Irački kongres proglašava Abdulaha ibn-Huseina za kralja, ali ovaj to odbija (biće vladar Jordana 1921-51).
  • 10. 3. - Hjalmar Branting postaje prvi socijaldemokratski premijer Švedske.
  • 11. 3. - Vojska pucala na demonstrante iz Unionističke partije u Gvatemali.
  • 12. 3. - Osnovan Fudbalski savez Beograda.
  • 12. 3. - Poljska vojska zauzela Lemko-rusinsku republiku (glavno mesto Florynka).
  • 13. 3. - Kappov puč: desničarska pobuna u Berlinu naterala vladu Vajmarske Republike u bekstvo, ali biva slomljena do 17. 3. usled generalnog štrajka i nedostatka podrške.
  • c. 13. 3. - Nikolajevski incident, prvi deo: nakon iznenadnog japanskog napada na partizane Jakova Trjapicina u Nikolajevsku na Amuru, ovi masakriraju japanske vojnike, civile i ruske monarhiste.
  • 15. 3. - Okupacija Carigrada od strane britanskih snaga - kemalisti će ovo retrospektivno smatrati krajem sultanskog poretka.
  • mart - Lokalni izbori u Hrvatskoj, Slavoniji, Dalmaciji i Crnoj Gori: komunisti su dobili apsolutnu ili relativnu većinu u nizu gradova (Zagreb, Slavonski Brod, Karlovac, Split, Vukovar, Podgorica, Petrovac na moru...).
  • 17. 3. - Rurski ustanak: sukob Rurske Crvene armije sa jedinicom lojalnom Kappu, zatim zauzimaju Dortmund.
  • 19. 3. - Nedovoljno glasova za Versajski ugovor u Senatu SAD - definitivno odbačen.
  • 21. 3. - Lokalni izbori u Zagrebu: 20 mesta za komuniste, 15 za Hrvatsku zajednicu, frankovci 3, Hrvatska pučka seljačka stranka samo 1.
  • 22 - 26. 3. - Masakr u Šuši, ubijeni Jermeni u gradu Šuša u Nagorno-Karabahu.
  • 25. 3. - Irski rat za nezavisnost: u Irsku stižu prvi regruti Rezervnih snaga Kraljevskog irskog redarstva, u početku imaju improvizovane uniforme zbog koje ih nazivaju Black and Tans, do leta stiču reputaciju brutalnosti.
  • 27. 3. - Socijaldemokrata Hermann Müller prvi put nemački kancelar (do juna).
  • 27. 3. - Haotična evakuacija snaga Antona Denjikina iz Novorosijska na Krim, zameniće ga Pjotr Wrangel ("Crni baron").
  • 28. 3. - Venčali se čuveni glumci Mary Pickford i Douglas Fairbanks; putuju na medeni mesec u Evropu, oduševljeni obožavatelji će izazvati nerede u Londonu i Parizu; živeli su na imanju Pickfair, razveli su se 1936.
  • 28. 3. - Preko trideset tornada na Srednjem zapadu i Dalekom jugu SAD, 380 mrtvih.
  • 29. 3. - 5. 4. - IX kongres RKP(b): vrhunac nevelikog uticaja opozicione Grupe demokratskog centralizma.
  • 30. 3. - Afera Diamantstein: oslobođeno 65 jugoslavenskih komunista, optuženih prošlog ljeta za pripremu revolucije.
  • 30. 3. - Uskršnja kriza u Danskoj: premijer Carl Theodor Zahle prinuđen na ostavku od kralja Christiana X, jer nije želeo obuhvatiti i centralni Šlezvig u proces reunifikacije - ovo vodi promeni ustava i drastično smanjenoj ulozi kralja.

April/Travanj

Maj/Svibanj

Milenko Vesnić, premijer KSHS maj-decembar
  • 3. 5. - Neuspešni boljševički pokušaj puča u DR Gruziji.
  • 6. 5. - Uredbom o Glavnom đeneralštabu Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca obrazovano Obaveštajno odeljenje Glavnog đeneralštaba (danas Dan Vojnoobaveštajne agencije Vojske Srbije).
  • 7. 5. - Poljsko-sovjetski rat: poljsko-ukrajinske snage ušle u Kijev (do juna).
  • 7. 5. - Sovjetsko-gruzijski ugovor: priznata nezavisnost Gruzije (do invazije sledećeg februara).
  • 11. 5. - Sultanov vojni sud osudio Mustafu Kemala na smrt u odsustvu.
  • 15. 5. - Regentov dekret o opštem pravu glasa, uključujući i žene, izaziva velike rasprave.
  • maj - Pokušaj generalnog štrajka u Francuskoj.
  • maj - Iračka pobuna protiv Britanaca počinje demonstracijama koje u junu prerastaju u oružane okršaje - ugušeno do oktobra primenom vazdušne sile.
  • 16. 5. - Na čelu vlade KSHS Milenko Vesnić, do kraja godine.
  • 16. 5. - Kanonizacija Jovanke Orleanke.
  • 17. 5. - Prvi let kompanije KLM, od Londona do Amsterdama.
  • 21. 5. - Meksička revolucija: predsednik Venustiano Carranza ubijen od vojske, prelazni predsednik postaje Adolfo de la Huerta (do kraja novembra).
  • 23. 5. - Nizozemska Istočna Indija (današnja Indonezija): Indijska socijaldemokratska udruga uzima ime Komunistički savez Indije - prva KP u Aziji, jedna od najvećih na svetu pre uništenja 1965.
  • 26. 5. - Prva konjička armija Semjona Buđonija započinje sovjetsku protivofanzivu prema Kijevu.
  • 26 - 31. 5. - Ustanak u Gandži, neuspela antiboljševička pobuna u Azerbejdžanskoj SSR.
  • 27. 5. - Osnovana Tatarska Autonomna Sovjetska Socijalistička Republika u RSFSR (od 1990. Republika Tatarstan u RF).
  • maj, krajem - Nikolajevski incident, drugi deo: usled približavanja Japanaca, partizani Jakova Trjapicina napuštaju grad i ubijaju preostale stanovnike (Trjapicin je u julu streljan od strane sovjetskih vlasti).
  • 30. 5. - Aleksej Brusilov, koji je ranije tokom meseca pristupio Crvenoj armiji zbog poljske invazije, šalje apel bivšim carskim oficirima da se takođe priključe Crvenoj armiji.

Jun/Juni/Lipanj

  • jun - U Palestini osnovana jevrejska paravojna organizacija Haganah ("Odbrana").
  • 20 - 25. 6. - Vukovarski kongres: Socijalistička radnička partija Jugoslavije (komunista) promenila ime u Komunistička partija Jugoslavije, doneseni Program i Statut. Razlaz revolucionarne i reformističke struje , tzv. "centrumaša" (npr. Dragiša Lapčević).
  • 22. 6. - Grčko-turski rat: grčke i britanske snage sadejstvuju u ofanzivi na turske položaje.
  • 25. 6. - Constantin Fehrenbach iz katoličkog Centruma novi nemački kancelar (do 1921).
  • 25/26. 6. - Pobuna bersaljera u Ankoni koji su trebali krenuti u Albaniju, revolt u još nekoliko gradova sledećih dana.
  • 30. 6. - 25. 8. - Prva međunarodna izložba Dade u Berlinu.

Jul/Juli/Srpanj

Grčko-turski rat
  • 4. 7. - General Mihail Tuhačevski predvodi ofanzivu na poljske pozicije, koja je zapretila okupacijom cele zemlje.
  • 5 - 16. 7. - Konferencija u Spa, uglavnom o razoružanju Nemačke i reparacijama; odlučeno da se Tešinska Šlezija podeli između Čehoslovačke i Poljske.
  • 8. 7. - Grad Šabac dobio francusko odlikovanje "Ratni krst" za heroizam i stradanje u Prvom svetskom ratu.
  • 8. 7. - Aleksa Dundić poginuo kod Rovna.
  • 8. 7. - Grčka vojska ušla u Bursu.
  • 9. 7. - Severni Šlezvig zvanično postaje deo Danske, današnji okrug Južni Jutland (razgraničenje je određeno 15. juna, tog datuma se obeležava reunifikacija)[2].
  • 11. 7. - Incidenti u Splitu (1918-20): krvavi sukob između žandarmerije Kraljevine SHS i posade italijanskog ratnog broda "Pulja".[3]
  • 11. 7. - Okršaj na albanskoj granici (položaj Dva Brata kod Piškopeje).
  • 11. 7. - Britanski ministar Curzon predložio primirje u sovjetsko-poljskom ratu na liniji koja je prozvana Curzonova linija, Sovjeti odbijaju.
  • 11. 7. - Istočnopruski plebiscit (odn. Varmijsko-Mazurijski) - velika većina u južnom delu Istočne Pruske za ostanak u Nemačkoj, Poljaci tvrde uz pomoć nasilja i falsifikacija.
  • 12. 7. - Sovjetsko-litvanski mirovni sporazum: sovjetska Rusija priznaje Litvaniju i Vilnius kao njen deo (u sporu sa Poljskom).
  • 13. 7. - Fašisti zapalili slovenski Narodni dom i srpsku crkvenu opštinu u Trstu.[4]
  • 14 - 23. 7. - Rat između klika Zhili i Anhui u kineskoj provinciji Hebei, klika Zhili pobedila uz podršku klike Fengtian i zavladala Pekingom (pobednici će međusobno zaratiti 1922).
  • 14/15. 7. - Pogrom nad Hrvatima u Rijeci.[5]
  • 15. 7. - Gongotski sporazum Dalekoistočne republike i japanskih snaga - međusobno primirje i evakuacija Belih.
  • 16. 7. - Stupio na snagu Mirovni sporazum u Saint-Germain-en-Layeu između sila Antante i Austrije.
  • jul - U Irskoj formirana Pomoćna divizija Kraljevskog irskog redarstva za kontragerilske operacije.
  • 19. 7. - Pál Teleki prvi put premijer Mađarske (do 1921).
  • 19. 7. - 7. 8. - Drugi kongres Komunističke internacionale u Petrogradu i Moskvi: usvojen Dvadeset jedan uslov za prijem partija u Kominternu - "demokratski centralizam", udaljavanje reformista iz partija itd..
  • 20. 7. - Nakon kratke kontrole, Britanci predali Batumi DR Gruziji.
  • 23. 7. - Flag of Kenya (1921–1963).svg Raniji britanski Istočnoafrički protektorat (ili Britanska Istočna Afrika) postaje Kolonija Kenija (unutrašnje zemlje) i Protektorat Kenija (priobalni pojas, formalno iznajmljen od zanzibarskog sultana), pod jedinstvenom administracijom (od 1963. nezavisna Kenija).
  • 24. 7. - Bitka kod Maysaluna je odlučujuća francuska pobeda nad AK Sirijom, nakon čega odmah pada i Damask; kralj Fejsal napušta zemlju tri dana kasnije (→ Francuski mandat za Siriju i Liban).
  • 28. 7. - Pančo Vilja potpisuje predaju vlastima - dobija veliko imanje, ali je ubijen 1923.

Avgust/August/Kolovoz

  • 1. 8. - Zvanični početak Pokret nekooperacije u Britanskoj Indiji, u početku spojen sa muslimanskim Khilafatskim pokretom za očuvanje položaja osmanskog kalifa.
  • 2. 8. - Irski rat za nezavisnost: britanski parlament ukida suđenja s porotom, ne bi li vratio red u Irskoj.
  • 10. 8. - Sultanovi predstavnici potpisali mirovni ugovor iz Sevra - podela Turske, ali Ataturk će svojom borbom iznuditi novi ugovor 1923.
  • 11. 8. - Letonsko-sovjetski mirovni sporazum: sovjetska Rusija priznaje nezavisnost Latvije.
  • 12. 8. - Dvojica monarhista pokušala ubiti grčkog premijera Venizelosa u Parizu.
  • 12 - 25. 8. - Varšavska bitka: na ivici totalnog poraza, Poljaci nanose odlučujući poraz Crvenoj armiji.
  • 13. 8. - Flag of the UNIA.svg U Njujorku se održava prva međunarodna konvencija Universal Negro Improvement Association (UNIA) na čelu sa Marcusom Garveyjem, usvojena panafrička zastava.
  • 14. 8. - Odbrambeni savez Čehoslovačke i Kraljevine SHS protiv mađarskog revizionizma - osnova Male Antante.
  • 14. 8. - 7. 9. - Bezuspešan Ulagajev desant ruskih belih snaga sa Krima prema Kubanu.
  • 15. 8. - Počinje Tambovska pobuna, seljačka "Zelena armija" protiv boljševika, isprovocirana rekviriranjem žita nakon sušne godine.
  • 18. 8. - Usvojen Devetnaesti amandman na Ustav SAD - žene dobijaju pravo glasa.
  • 19. - 25. 8. - Drugi šleski ustanak Poljaka u Gornjoj Šleziji protiv nemačke vlasti.
  • 20. 8. - U Detroitu počinje s eksperimentalnim emitovanjem prvi komercijalni radio, 8MK, danas WWJ.
  • 22. 8. - Lokalni izbori u predratnoj Srbiji - komunisti pobedili u 37 opština (Beograd, Niš, Leskovac, Šabac, Valjevo, Kragujevac, Skoplje, Prilep...).
  • 24. 8. - Depresija: Dow Jones dostigao dno na 63.9 poena, 47% ispod nivoa iz novembra 1919.
  • 26. 8. - Ministar unutrašnjih poslova Milorad Drašković sprečio komuniste da preuzmu opštinsku upravu u Beogradu, pod izgovorom nepravilno položene zakletve (a protivno postojećim zakonima).
  • 26. 8. - U okviru Ruske SFSR osnovana "Kirgiska ASSR" za Kazahe (od 1925. Kazaška ASSR, 1936-91 Kazaška SSR).
  • 28. 8. - Prvi nastup fudbalske reprezentacije Kraljevine SHS u inostranstvu, na Olimpijskim igrama u Antverpenu: izgubili od Čehoslovačke 7:0.
  • avgust - Sukobi na albanskoj granici.
  • 30. 8. - 2. 9. - Bitka kod Komarówa: velika konjanička bitka u kojoj su Poljaci potukli Buđonija.

Septembar/Rujan

Francuski mandat za Siriju i Liban
  • 1. 9. - Izbija Poljsko-litvanski rat oko Vilniusa (do oktobra).
  • 1. 9. - Francuzi proglasili Državu Veliki Liban, to je jedna od pet država na koje je podeljen njihov mandat za Siriju i Liban.
  • 28. 8. - 2. 9. - Buharska operacija Crvene armije ruši Buharski emirat, vodi osnivanju Buharske NSR sledećeg meseca.
  • 1 - 7. 9. - Kominterna održala Kongres istočnih naroda u Bakuu, izraz podrške nacionalističkim pokretima u kolonijama.
  • septembar, prva dekada - Izbila pobuna u Hrvatskoj povodom žigosanja stoke i konja radi uzimanja u vojnu komoru, zahvaćeni su Veliki Grđevac, Grubišno Polje, Bjelovar, Garešnica, Zagorje...
  • 2. 9. - Privremeno narodno predstavništvo donelo Zakon o izboru narodnih poslanika za Ustavotvornu skupštinu (pravo glasa imaju svi muškarci stariji od 21 godine).
  • 4. 9. - Seljaci zauzeli Čazmu.
  • 8. 9. - Reggenza Italiana del Carnaro.jpg Gabriele d'Annunzio proglasio u Rijeci Italijansku upravu Kvarnera - poražen krajem decembra od italijanske vojske.
  • 2 - 9. 9. - Vanredno zasedanje Indijskog nacionalnog kongresa prihvata Gandijev program nenasilnog otpora britanskoj vlasti.
  • 10. 9. - Glumica Olive Thomas umrla u Parizu nakon što je slučajno popila živu bihlorod - jedan od prvih holivudskih skandala.
  • 12. 9. -Srpska crkva uzdignuta u patrijaršiju na svečanosti u Karlovcima.
  • septembar - Septembarski pokret u Italiji, vrhunac Biennio Rosso-a: radnici zauzimaju fabrike a seljaci zemlju[6].
  • 15 - 25. 9. - Bitka na Njemenu je ubedljiva poljska pobeda nad Crvenom armijom.
  • 16. 9. - Bomba u njujorškom Vol stritu ubila 38 ljudi (nagađa se da su krivi italijanski anarhisti - Galeanisti).
  • 17. 9. - U SAD osnovan NFL.
  • 21. 9. - Francuski predsednik Paul Deschanel daje ostavku usled mentalnih problema, sledi Alexandre Millerand (do 1924).
  • 21. 9. - Deveta konferencija RKP(b): radnička opozicija i demokratski centralisti traže demokratiju i glasnost u partiji.
  • 24. 9. - Uredba o naseljavanju južnih krajeva (Kosmet i Makedonija, → Kolonizacija Kosova).
  • 24. 9. - Počinje Tursko-jermenski rat (do novembra): turski nacionalisti (kemalisti) napadaju Republiku Armeniju, zauzeće Kars i Gjumri.
  • 24. 9. - Umrla Inessa Armand, direktorka Ženotdela, ženskog odeljenja Sekretarijata CK RKP(b) - naslediće je Aleksandra Kolontaj (do 1921.), jedna od lidera Radničke opozicije.
  • 25. 9. - Manifest opozicije KPJ ("centrumaša") - protiv "homogenosti" partije (tj. isključivanja neistomišljenika sa svih pozicija), kao i potčinjenosti Kominterni, s čijom se taktikom ne slažu.
  • 30. 9. - Umro crnogorski mitropolit Mitrofan Ban, od novembra ga nasleđuje Gavrilo Dožić.
  • septembar - Vlada KSHS predvidela četvorogodišnji zakup za zemlju u okviru velikih poseda.

Oktobar/Listopad

  • 1. 10. - Ruski baron Roman von Ungern-Sternberg ulazi u kinesku Spoljnu Mongoliju, krajem meseca pokušava osvojiti glavni grad Urgu - ovaj brutalni mitoman se zanosi idejom o obnovi Džingis-kanovog carstva.
  • 4. 10. - Željeznička pruga Bosanski Novi - Bosanska Krupa.
  • 7. 10. - Sporazumom iz Suwałkija okončan Poljsko-litvanski rat.
  • 8. 10. - Flag of the Bukharan People's Soviet Republic.svg Proglašena Buharska Narodna Sovjetska Republika (podeljena između Uzbečke i Turkmenske SSR 1924/25).
  • 9. 10. - Poljsko-litvanski rat: nakon fingirane pobune protiv svoje komande, poljski general Lucjan Żeligowski zauzima Vilnius.
  • 10. 10. - Koruški plebiscit: 59,1% glasova u zoni A za ostanak u Austriji.
  • 10. 10. - Rifski rat: major Francisco Franco se iskrcao u Ceuti sa jedinicom nedavno osnovane Španske legije.
  • 12. 10. - U Rigi potpisano primirje u Poljsko-sovjetskom ratu, stupa na snagu 18-og, što je praktično kraj rata.
  • 12. 10. - Flag of Central Lithuania 1920.svg Proglašena Republika Srednja Litva (Vilniuski region - deo Poljske 1922-39.).
  • 14. 10. - U Tartuu potpisan sovjetsko-finski mirovni sporazum kojim je određena finsko-ruska granica.
  • oktobar - Ataman Grigorij Semjonov izbačen iz Čite.
  • 25. 10. (12. 10. po j.k.) - Grčki kralj Aleksandar umro od posledica majmunskog ujeda, nasledstvo trona je sporno.
  • 28. 10. - Pariskim ugovorom Saveznice priznaju rumunski suverenitet nad Besarabijom (Japan nije ratifikovao, tako da nije stupio na snagu).

Novembar/Studeni

Grob nepoznatog vojnika ispod Trijumfalne kapije u Parizu
Istra i zapad Slovenije 1913-54.
  • 15. 11. - Prva Generalna skupština Društva naroda u Ženevi.
  • 16. 11. - Osnovana avio-kompanija Qantas (Queensland and Northern Territory Aviation Services, deluje od sledećeg marta).
  • 20. 11. - Ruska SFSR je prva zemlja na svetu koja je legalizovala abortus.
  • 21. 11. - Eskalacija Irskog rata za nezavisnost - Krvava nedelja u Dablinu: nakon što je IRA ubila 14 britanskih agenata, britanske snage reda ušle na stadion Croke Park tokom utakmice i ubile 14 irskih civila.
  • 22. 11. - Plebiscit u Grčkoj dozvoljava povratak kralja Konstantina I.
  • 27. 11. - Narodno pozorište Sarajevo održalo prvu predstavu - u Tuzli.[7]
  • 27. 11. - 28. 12. - Slucki ustanak protiv boljševika u Belorusiji.
  • 28. 11. - Ballot.gif Izbori za Konstituantu Kraljevine SHS: demokrate 92 mesta, radikali 91, komunisti 58, radićevci 50 itd.
  • 28. 11. - Zaseda kod Kilmichaela u okrugu Cork, IRA ubila 17 pripadnika Pomoćne divizije KIR
  • 30. 11. - Regentovim ukazom raspušteni Srpska narodna skupština i Sabori u Hrvatskoj, Dalmaciji, Sloveniji i BiH.

Decembar/Prosinac

  • 1. 12. - Álvaro Obregón novi predsednik Meksika (do 1924); smatra se da je njegovim izborom okončana Meksička revolucija, odn. njena vojna faza.
  • 1. 12. - Pismo CK RKP(b): Proletkult potčinjen Narodnom komesarijatu prosvete.
  • 2. 12. - Flag of SSRA.svg Tri dana nakon ulaska Crvene armije, Republika Armenija se predaje Sovjetima kako bi izbegla potpunu tursku okupaciju - proglašena Armenska SSR.
  • 3. 12. - Aleksandropoljski ugovor: ino. ministar bivše jermenske vlade potpisao mirovni ugovor sa Turskom.
  • 6. 12. - U Palermu umrla dvogodišnja devojčica Rosalia Lombardo, balsamer Alfredo Salafia će od nje stvoriti možda najočuvanije telo u Catacombe dei Cappuccini.
  • 8. 12. - Zbor Hrvatske pučke seljačke stranke u Zagrebu - Radić proklamovao "neutralnu hrvatsku seljačku republiku" u "međunarodno priznatim granicama južnih Slavena". Promenjeno ime stranke u Hrvatska republikanska seljačka stranka (HRSS).
  • 9. 12. - Osnovan Medicinski fakultet Univerziteta u Beogradu.
  • 9. 12. - Rezolucija vođstva Slovenske ljudske stranke traži od svojih predstavnika na Konstituanti da istraju na programu autonomije.
  • 9. 12. - U Palestini osnovan jevrejski sindikat Histadrut, značajan u naseljavanju i osnivanju države, jedna od najmoćnijih institucija u nezavisnom Izraelu.
  • 10. 12. - "Centrumaši" isključeni iz KPJ.
  • 11. 12. - Ratno stanje u delu Irske.
  • 11/12. 12. - Paljenje Corka: britanske snage reda zapalile centar Corka iz odmazde za jedno IRA-ino ubistvo.
  • 12. 12. - Prvo zasedanje Konstituante - od Hrvata nema HRSS i pravaša.
  • 13. 12. - Treće zasedanje Palestinskog arapskog kongresa: protiv jevrejske države, za arapsku, napuštena ideja Velike Sirije.
  • decembar - U Strand magazinu objavljene fotografije navodnih Vila iz Cottingleya.
  • 16. 12. - Zemljotres i klizište u kineskom okrugu Haiyuan, danas delu provincije Ningxia - broj mrtvih se kreće oko 200.000.
  • 17. 12. - Početak štrajka u slovenačkim ugljenokopima.
  • 21 - 28. 12. - Husinska buna; vojska i žandarmerija guše štrajkove s komunističkim vođstvom u bosanskim rudnicima, mrtvi na obe strane.
  • 22. 12. - Konstituisana Ustavotvorna skupština Kraljevine SHS, predsednik je Ivan Ribar.
  • 22 - 29. 12. - Osmi kongres Sovjeta RSFSR: prihvaćen plan GOELRO ("Državna komisija za elektrifikaciju Rusije").
  • 23. 12. - Sastanak radikalskih poslanika Konstituante - pobeđuje Pašićeva opcija saveza sa demokratama i centralizovane države (Stojan Protić bio za decentralizovanu upravu).
  • 23. 12. - Zakon o vladi Irske određuje podelu ostrva na Južnu i Severnu Irsku sa zasebnim parlamentima i samoupravom.
  • 23. 12. - Liberal Arturo Alessandri prvi put postaje predsednik Čilea (1920-24, 1925 i 1932-38) - konzervativci imaju većinu u kongresu, vlade se često menjaju.
  • 24 - 29. 12. - Krvavi Božić u Rijeci, napad talijanske vojske na Gabriele d'Annunzija (napušta grad u siječnju).
  • 29. 12. - Nakon što su "Radničke novine" pozvale na generalni štrajk i miting, vlada donela Obznanu, kojom su zabranjene komunističke organizacije i propaganda.
  • 30. 12. - Nikola Pašić formirao vladu (demokrate i radikali, od 1. januara).

Kroz godinu

  • Osnovana Prva osječka tvornica kandita Kaiser i Stark, današnji Kandit.
  • U KSHS je sa 4.557.877 ha požnjeveno 43.931.696 metričkih centi žita.[8]
  • U predratnim granicama Srbije ima 2.591.898 stanovnika, 319.803 manje nego 1910. (preko 800.000 manje, sa uračunatim priraštajem).[9]
  • Objavljena Bretonova i Soupaultova knjiga Les Champs magnétiques.
  • U Pragu osnovana asocijacija avangardnih umetnika Devětsil.

Rođenja

Glavni članak: :Kategorija:Rođeni 1920.

Januar/Siječanj – Februar/Veljača

Mart/Ožujak – April/Travanj

Maj/Svibanj – Jun/Lipanj

  • 4. 6. - Mijo Kerošević, narodni heroj († 1946)
  • 5. 6. - Zoran Konstantinović, slavista, komparatista († 2007)
  • 28. 6. - Dragoslav Marković - Draža, predsednik Predsedništva SR Srbije, predsednik Skupštine SFRJ († 2005)
  • 29. 6. - Ray Harryhausen, američki filmski umjetnik i Oskarovac († 2013)

Jul/Srpanj – Avgust/Kolovoz

Septembar/Rujan – Oktobar/Listopad

Novembar/Studeni – Decembar/Prosinac

Kroz godinu

Smrti

Glavni članak: :Kategorija:Umrli 1920.

Januar/Siječanj – Mart/Ožujak

  • 1. 3. - Joseph Trumpeldor, cionista (* 1880)
  • 30. 3. - Mihailo Polit-Desančić, srpski političar, novinar, književnik (* 1833)

April/Travanj – Jun/Lipanj

Jul/Srpanj – Septembar/Rujan

Oktobar/Listopad – Decembar/Prosinac

  • 2. 10. - Max Bruch, njemački skladatelj (* 1838.)
  • 17. 10. - John Reed, novinar (* 1887)
  • 24. 10. - Ruža Stojanović, članica uredništva "Ženskog pokreta"[10]
  • 25. 10. - Aleksandar, kralj Helena tj. Grčke (* 1893)
  • 25. 10. - Aleksa Spasić, prvi guverner Narodne banke Srbije (* 1831)

Kroz godinu

Nobelova nagrada za 1920. godinu

  • Fizika: Charles Edouard Guillaume (precizno merenje u fizici putem otkrića anomalija u niklenim legurama čelika, → invar, elinvar)
  • Kemija: Walther Hermann Nernst (rad u termohemiji)
  • Fiziologija i medicina: August Krogh (otkriće mehanizma regulacije kapilara u skeletnim mišićima)
  • Književnost: Knut Hamsun (za monumentalno delo "Plodovi zemlje")
  • Mir: Léon Bourgeois (rad na čelu Vijeća Društva naroda)

Reference

  1. "Politika", 12. sept. 1921
  2. The re-unification of North Schleswig with Denmark in 1920. dendigitalebyport.byhistorie.dk
  3. "Politika", 13. jul 1920
  4. Politika, 15. jul 1920
  5. Riječka “Kristalna noć” 1920. godine. fluminensia.org
  6. Italy 1920 When workers seized the factories. SocialismToday. Sept. 2010
  7. "Politika", 6-9. jan. 1940
  8. "Politika", 3. maj 1921
  9. "Politika", 20. jul 1921
  10. "Politika", 26. 10. 1920, str. 3. digitalna.nb.rs (pristup. 26.11.2015.)
Commons-logo.svg
1920 na Wikimedijinoj ostavi